PantherMedia 906049
                                                                                       Tестирање на шеќер во крвта

 

Членката на ЛД Солидарност, м-р Стојадиновиќ Соња пишува за РесПублика за безмилосниот бизнис со тендерот за дијабетис.

Гласот на жртвите на бизнис калкулациите на министерот за здравство Никола Тодоров почнува се` повеќе да се шири и да се слуша. Малку се жртвите кои паднаа во заштитата на бизнис интересите за Центарот за сколиоза (во изградба), а сега, по втор пат, министерот ги става животите на дијабетичарите на коцка со штетната тендерска политика.

Уште со тендерот за 2013-2015 година, Тодоров ги намали средствата за набавка на инсулини и инсулински помагала за 2,3 милиони евра, а бројот на пенкала (инекции со инсулин) беше намален за 145.480. Со новиот тендер за 2014-2016 година, во кој не се бараа банкарска гаранција на фирмите – понудувачи ниту други квалификации, повторно се намалени средствата, а за цели 25 проценти е намалена и количината на аналогните инсулини за сметка на хуманите инсулини, кои се покачени. Така, наместо односот на аналогни инсулини кон хумани да биде 75 проценти наспроти 25 проценти, како што беше предвидено, сега односот е 50% наспроти 50%.

Разликата помеѓу хуманите и аналогните инсулини е во тоа што хуманите се од првите генерации на инсулини развиени во 1960-тите и 1970-тите години. Тие се синтетичка копија на природниот инсулин кој го произведува панкреасот. На почетокот на 1990-тите беа развиени аналогните инсулини кои имаат побрза апсорпција во телото и поширок спектар на употреба во поглед на типовите на дијабетес. Од пред десетина години голем процент од хуманите инсулини во Европа веќе се исфрлени од употреба. Во јануари 2016 година се лансираа во употреба и третата генерација на инсулини „Тресиба“, кои беа одобрени од страна на Агенцијата за храна и лекови на САД (FDA – Food and Drug Administration), а кои овозможуваат стабилен профил на гликемијата, имаат флексибилно време на дозирање и штитат од ноќни хипогликемии од кои пациентите со дијабетес тип 1 често страдаат. Имено, хипогликемиите или паѓањето на шеќерот во крвта е честа ситуација кај дијабетес тип 1 во кој панкреасот веќе не произведува инсулин.

B6EA73BB3FC6D44A837DD38EB9FB53A211
Министерот за здравство – Никола Тодоров

Во Македонија, пак, заради рестриктивните мерки на Тодоров, пациентите се враќаат на првата генерација на инсулини – хуманите. Дополнителна трагедија во оваа прикаска е тврдењето на министерот дека обезбедува најсовремена терапија за пациентите со дијабетес, а притоа дека паметно штедел.

Копии и ризичен транспорт

Но, Тодоров не запира овде. Со новиот инсулински тендер се предвидува набавка на 60.000 инсулински биосимилари на инсулинот гларжин, односно копија на гларжинот, но сосема различен генерички производ од оригиналниот лек. Овој вид на инсулин се уште не е раширен на пазарот поради неговата недоволна клиничка испитаност. Комплексниот систем на протоколи за производство на биосимиларен инсулин ја доведува во прашање неговата чистота поради големите можности протеините кои тој ги содржи на различен начин да се поврзат со другите состојки во инсулинот. Крајниот продукт може да има ниско ниво на чистота и да предизвика пречувствителност на примателот и хипогликемија.

За играњето со животите на пациентите да биде поголемо поради бизнис интересите на добавувачите, придонесува и тоа што инсулините кои се увезуваат во Македонија немаат никаков сертификат за квалитет, ниту сертификат дека при транспортот е обезбеден „студен синџир“, односно дека лекот се носи на температура од 4 до 8 целзиусови степени. Ова се податоци кои во секоја европска земја мора да бидат јавни и транспарентни, а кај нас тешко се достапни. Со ова се нарушени основните права на пациентите за здравствен систем кој треба да го штити нивното здравје, а не да го загрозува.

Дијабетичарите се изложени на уште еден стрес со постојаниот недостиг на одредени типови на инсулин во сите инсулински аптеки ширум земјата. На дијабетичарите им се препишуваат инсулини во зависност од тоа кои се достапни во матичната аптека, а тоа се коси со правилата и начелата на научната студија UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study), според која треба да се раководи секој ендокринолог. Менувањето на типот на инсулинот треба да биде врз основа на мониторинг на пациентот, па дури и со хоспитализација за да може да се одредат типот и дозата нa инсулин, а никако паушално. Тоа резултира со голем број на намалувања и зголемувања на шеќерот во крвта.

Недостасува и квалитетна едукација на дијабетичарите како да се справат со сопствената болест. Посебно страдаат децата и тинејџерите на кои нема кој да им објасни што им се случува и кои поради пубертетот имаат драстични промени во гликемијата. Тоа резултира со психолошки проблеми, па и депресија. Посебно погодени се болниците од внатрешноста каде нема детски дијабетолози и психолози.

Целата колумна можете да ја прочитате на РесПублика